Maddenin Yapısı

Çevrenizde taş,su,ağaç,demir,bakır,hava gibi pek çok madde olduğunu gözlemlersiniz.Bu maddelerin tanecikli yapılardan oluştuğunu 6. sınıfta öğrenmiştiniz.Maddeleri oluşturan en küçük yapı taşına atom adı verilir.

    MADDENİN TANECİKLİ YAPISI

Maddenin en küçük yapı taşı olan atomun yapısındaki temel parçacıklar proton,nötron ve elektronlardır.Proton ve nötron atomun yapısındaki çekirdek adı verilen kısımda yer alır.Elektronlar ise çekirdeğin etrafındaki belli bölgelerde dolanır.Bu bölgeler katman olarak adlandırılır.

PROTON

Atomun yapısındaki pozitif (+) yüklü tanecik protondur.Proton "p" harfiyle gösterilir.Atomun çekirdeğinde yer alır

NÖTRON

Atomun yapısındaki yüksüz taneciktir.Nötron "n" harfiyle gösterilir.Proton ile birlikte atomun çekirdeğinde yer alır.

ELEKTRON

                SAF MADDELER

Saf Madde Nedir?

Maddeler yapılarındaki atomların ve moleküllerin çeşidine,görünüşüne ve sayısına göre sınıflandırılır.Aynı cins atom ve moleküllerden oluşan maddelere saf madde adı verilir.Örneğin bakır,aynı cins atomlardan;yemek sodası ise aynı cins moleküllerden oluşmuştur.Bu nedenle bu meddeler saf madde olarak nitelendirilir.Çay ve incir ise cins atom ve moleküller içerdiği için saf madde değildir.

Elementler

Aynı cins atomlardan oluşan saf maddeler element adı verilir.Demir,bakır,gümüş,altın,oksijen ve hidrojen birer elementtir.Günlük yaşamda kullanılan çatal,kaşık gibi eşyaların;araba,bilgisayar gibi araçların yapımında element kullanılır.Kanın yapısından,kemiklerin yapısına kadar pek çok yerde elementler vardır.Kısacası çevrenizde gördüğünüz her şey elementlerin farklı biçimlerde bir araya gelmesiyle oluşmuştur.

                            BAZI ELEMENTLER

H=Hidrojen    He=Helyum    Li=Lityum    Be=Berilyum B=Bor    C=Karbon    N=Azot    O=Oksijen    F=FLor 

Ne=Neon    Na=Sodyum    Mg=Magnezyum 

Al=Alüminyum    Si=Silisyum    P=Fosfor    S=Kükürt 

Cl=Klor    Ar=Argon    Fe=Demir    Cu=Bakır   Au=Altın   Ag=Gümüş    I=İyot     Zn=Çinko

Pb=Kurşun     Hg=Cıva     Pt=Platin         

Bileşikler

Farklı cins atomların bir araya gelerek oluşturdukları saf maddelere bileşik adı verilir.Doğada pek çok bileşik vardır.Yemeklere konulan tuz,çaya atılan şeker,temizlikte kullanılan sabun,temel yaşam kaynağımız olan su,bileşiklere örnek olarak verilebilir.

            KARIŞIMLAR

Karışımları Tanıyalım

Çevremizdeki maddelerin çoğu,birden çok maddenin bir araya gelmesiyle oluşur.Çorba, köfte,salata gibi yiyecekler;limonata,meyveli süt gibi içecekler birden çok madde içerir.Birden çok maddenin kendi özelliklerini kaybetmeden bir araya gelmesiyle karışımlar oluşur.

Yukarıda saydığımız yiyecek ve içecekler dışında hava, toprak, deniz suyu da birer karışımdır.

     KARIŞIMLAR İKİYE AYRILIR

Heterojen Karışım

Karışımı oluşturan maddeler karışımın her yerine eşit olarak dağılmadıysa bu tür karışımlara heterojen karışım adı verilir.Heterojen karışımlara dışarıdan bakıldığında karışımım birden fazla madde içerdiği fark edilebilir.

Homojen Karışım

Şekerli çaya dışarıdan baktığınızda çayın içinde şeker olup olmadığını anlayamazsın.Şekeri,çayı tattığınızda fark edebilirsiniz.Dışarıdan baktığımızda deniz suyunun tuzlu olduğunu fark edemezsiniz.Çünkü şekerli çay, deniz suyu gibi karışımlara dışarıdan bakıldığında bular tek bir madde gibi görünür.Her tarafında aynı özelliği gösteren ve tek bir madde gibi görünen karışımlara homojen karışım adı verilir.Hava,deniz suyu,çelik,kolonya gibi karışımlar homojen karışımlardır.

Çözünme Nasıl Oluyor?

Bir maddenin başka bir madde içinde homojen bir şekilde dağılmasına çözünme adı verilir.Çözünme olayı bir çözeltideki çözücü ve çözünen taneciklerin etkileşimi sonucu gerçekleşir.Örneğin suya tuz attığımızda bir süre sonra tuz suda çözünür ve tuz taneciklerini göremezsiniz.

     Bir deney yapılırken belli değerler sabit tutularak diğerleri kontrol edilir.Deney sırasında değiştirilen değişenlere bağımsız değişken denir.Bağımsız değişkenlere bağlı olarak değişen değişkenlere bağımlı

değişken adı verilir.Miktarı değişmeyen değişkenlere ise

kontrol edilen veya sabit tutulan değişken adı verilir.

         KARIŞIMLARIN AYRILMASI

Karışımların Ayrılmasında Kullanılan Bazı Yöntemler

Karışımlardan bazılarını ayırmak için süzme, eleme, mıknatısla ayırma gibi yöntemlerin kullanıldığını önceki sınıflarda öğrenmiştiniz. Acaba karışımları ayırmak için başka hangi yöntemler kullanılır? Her karışım aynı yöntemle ayrılabilir mi? Demir, nikel, kobalt içeren karışımlar mıknatısla ayırma yöntemiyle; makarna-su, kum-su gibi karışımlar süzme yöntemiyle; kum-çakıl taşı, un-pirinç gibi karışımlar ise eleme yöntemiyle birbirinden ayrılır. Bu yöntemler dışında karışımları ayırmada farklı yöntemler de kullanılır. Buharlaştırma, yoğunluk farkı ve damıtma bu yöntemlerden bazılarıdır