Từ sau khi đàn áp Trưng Vương, nhà Hán rồi nhà Ngô cử các thái thú cai trị Giao Châu. Quan cai trị phần nhiều tham lam , thường bỏ giáo hóa mà chuộng hà khắc, người Giao Châu rất mực than oán. Vì thế giữa thế kỉ thứ III nổ ra khởi nghĩa Bà Triệu.

        Bà Triệu có tên là Triệu Thị Trinh, là em gái Triệu Quốc Đạt - một hào trưởng lớn ở miền núi huyện Quan Yên, thuộc quận Cửu Chân (thuộc tỉnh Thanh Hóa nay). Vì cha mẹ chẳng may qua đời sớm nên Triệu Thị Trinh ở với anh trai.

          Quê hương của Bà Triệu cũng chính là quê hương của hai anh em Khương Công Phụ và Khương Công Phục, những người đã có công khai mạch đại khoa Nho học cho Thanh Hoá nói riêng và cả nước nói chung. 

      Bà nổi tiếng can đảm và mưu trí hơn người. Khi anh trai nhắn về việc lấy chồng, bà đã trả lời tỏ rõ khí phách của mình mà đến nay không mấy người Việt Nam là không biết:

      - Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp bằng sóng dữ, chém cá Kình ở biển Đông, đánh đuổi quân Ngô, giành lại giang sơn, cởi ách nô lệ, chứ tôi không chịu khom lưng là tì thiếp người ta.

        Thời đó trong vùng của bà, có con voi một ngà quấy nhiễu dân làng. Nó vô cùng hung bạo và đập phá, húc đổ cây cối khiến dân làng vô cùng khiếp sợ.

        Bà Triệu là người có sức mạnh, giỏi võ nghệ, lại có chí lớn. Với trí thông minh và sự tự tin, bà đã có một quyết định táo bạo. Đó là bắt và thuần hóa voi dữ.

       Để trừ mối hại cho dân, Bà Triệu đã rủ chúng bạn đi vây bắt con voi trắng một ngà ấy. Bà lùa voi xuống vùng đầm lầy rồi dũng cảm nhảy lên đầu voi, sau đó kiên nhẫn tìm cách khuất phục. 

        Con voi trắng một ngà khét tiếng hung dữ rốt cuộc cũng đã phải ngoan ngoãn vâng theo lời bà và về sau đã trở thành người bạn chiến đấu rất thân cận và trung thành của bà.

      Khi nhà Ngô xâm lược đất nước ta, chúng bóc lột, cướp phá và đánh giết dân ta. Chúng đưa ra hàng trăm thứ thuế và yêu sách khiến dân không sao chịu nổi.

     Năm 248, từ chân núi Tùng ở khu vực Phú Điền (nay thuộc xã Triệu Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hoá), Bà Triệu và anh đã hạ lệnh xuất quân, nhất loạt tấn công quyết liệt vào các lị sở của quân Ngô tại quận Cửu Chân.

       Bà Triệu ra trận, chân đi guốc ngà, đầu đội nón ngà, lưng thắt dải lụa, ngực che yếm vàng, mình cưỡi bành voi, dáng mạo thật oai phong lẫm liệt.

       Nghe tin Bà Triệu dựng cờ xướng nghĩa, đông đảo nhân dân ở khắp các địa phương mà trước hết là quận Cửu Chân đã nô nức xin theo. Đàn ông, đàn bà, người già, người trẻ... sức lực và tài nghệ tuy có cao thấp khác nhau nhưng tất cả đều quyết một lòng đánh giặc cứu nước. Lực lượng nghĩa quân của Bà Triệu vì thế mà phát triển rất nhanh.