Bu e-kitap "Türkçem Benim Ses Bayrağım" e-twinning projesinde görevli öğrenciler tarafından Türk diline katkı sağlayan büyüklerimizi tanıtmak amacıyla hazırlanmıştır.

       MUSTAFA KEMAL ATATÜRK

Hayatı

Atatürk 1881 yılında Selanik şehrinde doğdu.

Annesi Zübeyde Hanım, Babası Ali Rıza Bey 'dir.

Atatürk Mahalle Mektebi,Şemsi Efendi İlkokulu,Selanik Askeri Rüştiyesi, Manastır Askeri İdadisi, Harp Okulu veHarp Akademisini bitirip Kurmay Yüzbaşı olarak orduya katılmış. Ömrü cephelerde geçen Atatürk Kurtuluş Savaşımıza liderlik etmiştir. 29 Ekim 1923 yılında cumhuriyeti ilan ederek Yeni Türk devletimizin lideri olmuştur. ülkemizin kalkınması ve gelişmesi için birçok yenilik yapan Mustafa Kemal Atatürk 10 Kasım 1938 İstanbul Dolmabahçe Sarayında  tarihinde vefat etmiştir. Mezarı Ankara Anıtkabir'de bulunmaktadır. Atatürk sadece Türkler'in değil tüm dünyanın takdir ettiği ünlü bir lider ve dahidir.

Emir/Meral Boztepe (Süleyman Tarman İlkokulu)

Eserleri/İcraatları

*Tabiye Meselesinin Halli ve Emirlerin Sureti Tahririne Dair Nesayih

*Takımın Muharebe Talimi

*Cumalı Ordugâhı Suvari:Bölük,Alay,Liva Talim ve Manevraları

*Tabiye ve Tatbikat Seyahati

*Bölüğün Muharebe Talimi

*Zabît ve Kumandan ile Hasbihal

*Nutuk

*Vatandaş İçin Medeni Bilgiler

*Geometri

Arzu/ Meral Boztepe (Süleyman Tarman İlkokulu)

Türk Diline Katkıları

*Atatürk Harf Devrimi ile Türkiye Cumhuriyeti'nin Arap alfabesinden Türk alfabesine geçiş yapmasını sağlamıştır.

*Geometride kullanılan birçok terime Türkçe isim bulmuştur. 

*1932'de Türk dilinin araştırılması ve geliştirilmesi için Türk Dil Kurumunu kurmuştur. 

*Türkçe birçok eser yazmıştır. 

Elif/ Meral Boztepe (Süleyman Tarman İlkokulu)

                YUNUS EMRE

Hayatı

    Yunus Emre 1238 yılında Eskişehir' in Sivrihisar beldesinde dünyaya geldi. Doğduğu dönem Anadolu düzeninin bozulduğu, Moğol akınlarının Türk yerleşkelerini tehdit ettiği, kıtlık-kuraklık gibi pek çok afetin yaşandığı bir zamandır. Bu zamanın olayları Yunus Emre' nin hayata bakış açısına yansımıştır. 

    Yunus' un okur yazarlığına dair kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Kendisi Taptuk Emre' nin dervişidir ve hayatının bir kısmını Hacı Bektaşi Veli' nin yanında geçirmiştir.

    Yunus Emre 1321 yılında hayata gözlerini yummuştur. Mezarının yeri kesin olarak bilinmemektedir.

Hüseyin/Gülay Büken (Ayhanlar İlkokulu)

Eserleri

Yunus Emre'nin şiirlerinin yer aldığı iki farklı eser bulunmaktadır. Bunlar; Divan ve Risaletü' n Nushiye' dir. 

1-Divan

*Yunus Emre' nin ilk eseridir.

*Yunus Emre' nin Divan eserinde 400' e yakın şiir vardır.

2- Risaletü'n Nushiye

*Türkçe anlamı "Nasihatlar Kitabı" dır.

*Mesnevi olarak yazılmıştır.

*Risaletü' n Nushiye, 1307-8 yılında yazılmıştır 600 beyitten

oluşur.

Gülderen/ Gülay Büken (Ayhanlar İlkokulu)

Türk Diline Katkıları

    Eserlerinde son derece sade ve anlaşılır bir dil kullanan Yunus Emre, Türkçenin yazı dili olarak da halk tarafından sevilmesine ve öğrenilmesine önemli katkıda bulunmuştur. Halk diline yakın verdiği eserler sayesinde halk, Türkçeye daha fazla ilgi duymuştur.

    Günümüzde Bizim Yunus’un (İskender Pala kendisine romanlarında öyle diyor) şiirlerini 6-7 yaşındaki çocuklar ilahi olarak okuyor, söylüyor, öğreniyor, ezberliyor.

Melike/Gülay Büken (Ayhanlar İlkokulu)

                ZİYA GÖKALP

Hayatı

23 Mart 1876’da Diyarbakır'da doğdu. Asıl adı Mehmed Ziya’dır. Eğitimine burada başladı. Baytarlık Mektebini çeşitli sebeplerden yarıda bıraktı. Jön Türkler'den etkilendi. İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne katıldı.Düşüncelerini Türkçülük etrafında şekillendiren Mehmet Ziya Bey (Gökalp), İstanbul'a gelir gelmez Türk Ocağı’nın kurucuları arasında yer almıştı. Derneğin yayın organı “Türk Yurdu” başta olmak üzere Halka Doğru, İslâm Mecmuası, Millî Tetebbûlar Mecmuası, İktisadiyat Mecmuası, İçtimaiyat Mecmuası, Yeni Mecmua’da yazılar yazdı. 

Ziya Gökalp, kültürel ve düşünsel çalışmalarına hiç ara vermedi; dünya klasiklerinin Türkçeye çevrilip yayımlanması ile uğraştı. 1924’te kısa süren bir hastalığın ardından dinlenmek için gittiği İstanbul’da 25 Ekim 1924 günü hayatını kaybetti.

Gülin/Tuba Başal (Iğdır Bilim ve  Sanat Merkezi)

Eserleri

Kızıl Elma (1914)   

Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak (1929) 

Yeni Hayat (1930)

Altın Işık (1927)

Türk Töresi (1923)

Doğru Yol (1923)

Türkçülüğün Esasları (1923)

Türk Medeniyet Tarihi (1926, sonra)

Kürt Aşiretleri Hakkında Sosyolojik Tetkikler (ölümden sonra)

Altın Destan

Üç Cereyan

Limni ve Malta Mektupları

Güneş/Tuba Başal (Iğdır Bilim ve Sanat Merkezi)

*Türkçe konusunda önemli tespitlerde bulınmuştur.

*Osmanlı Türkçesinden bugünkü Türkçeye geçiş Ziya Gökalp'in katkıları çoktur.

*Türk dilinin bütün inceliklerini meydana koyarak bütün  Türklerin Türkçemizi kullanması.

 *Yazılarında da Türkçenin Türkçeleşmesini savunmuştur. Türkçeleşmiş Türkçenin; Türklüğün bugünün daha kolay alışverişinin nasıl yolna, Türklerin seyahatini planlamayabileceği ve dilden yararlanmadan bahseder. 

Defne/Tuba Başal (Iğdır Bilim ve Sanat Merkezi    )

Türk Diline Katkıları

                II.MURAT

Hayatı

    Osmanlı Devleti'nin 6.padişahı olan Sultan II.Murat Han 1404 yılında Amasya'da doğdu. Çocukluğu Amasya,Bursa,Edirne arasında geçti. Devlet yönetimine hazırlanması için Amasya Sancakbeyliğine gönderildi. Babası Sultan Çelebi Mehmet , oğlu ise Fatih Sultan Mehmet'tir.

Defne/Gözde Subaşı (Süleyman Tarman İlkokulu)

Eserleri/İcraatları

  Daha önce bir kaç defa Türkçeye çevrilen Kâbus-name II.Murat'ın isteği ile sade bir dil ile yeniden tercüme edildi. 

II.Murat emriyle Türkçeye çevrilen bir başka eser Arap tarihçi Ibn Kesîr'in Tarih isimli eseridir.

Elvin/Gözde Subaşı (Süleyman Tarman İlkokulu)

Türk Diline Katkıları

*Türkçe ilk defa devlet eli ile koruma altına alınmıştır. 

*Türkçenin devlet dili olması sağlanmıştır. 

*Türkçe eserler verilmesi sağlanmıştır. 

*Türk kültürünün kaybolması önlenmiş ve gelecek nesillere aktarılması sağlanmıştır. 

*Kayı damgalı para bastırararak Türk milliyetini somutlaştırmıştır.

Özlem/Gözde Subaşı(Süleyman Tarman İlkokulu)

        KAŞGARLI MAHMUT

Hayatı

     Kaşgarlı Mahmut XI. yüzyılda yaşayan Türk dil bilginidir.  Dîvânu Lugâti’t-Türk adlı eseriyle ünlüdür. Karahanlılar soyundandır. 1072 yılında yazmaya başladığı eserini 1074'te tamamlayarak Bağdat'ta Abbasî halifesi El-Muktedî Billah'a sunmuştur.

     Karahanlılar döneminde yetişen ve ilk Türk dil bilgini olan Kaşgarlı Mahmut'un doğum tarihi, kesin olmamakla birlikte 1025 olarak biliniyor. Babası Barsaganlı bir bey idi.Kâşgarlı Mahmud’un soylu bir aileden geldiği bilinmektedir. Kâşgarlı Mahmud’un soy kütüğü, İslam dinini seçen ilk Türk kağanı Abdülkerim Satuk Buğra Han’a kadar gitmektedir.

 1071-1077 arasında Bağdat'ta bulunan Mahmut, Türk kültürünün Araplara tanıtılmasında büyük rol oynadı.

Sümeyye/Sevgi Şahin (Ayşe Kemal İnanç İHO)

Eserleri

                                         Divan-ı Lügati’t Türk

*Bilinen en ünlü eseri Dîvânu Lugâti’t-Türk’'tür.11. yüzyılda Bağdat'ta yazmış ve Abbasi halifesi Muktedi Billah'a sunmuştur.

 *Bu eser Karahanlı Türkçesi ile yazılmış olup ilk Türkçe - Arapça sözlüğü özelliğine sahip ayrıca ilk antoloji, ilk ansiklopedi, ilk dünya haritası, ilk dil bilgisi kitabıdır. 

*Esas yazılma amacı Araplara Türkçeyi tanıtmak ve Türkçenin Arapçadan ne kadar üstün bir dil olduğunu göstermektir. Eser içerisinde 7500 Türkçe kelime ve anlamı yer almaktadır. 

*Kâşgarlı Mahmud’un Dîvânu Lugâti’t-Türk dışında bir de Türk dil bilgisi kitabı yazdığını bilmekteyiz. Bazı konuları dil bilgisi kitabı Kitabü Cevahiri’n-Nahv fi Lugâti’t-Türk’te ayrıntılı bir biçimde anlattığını yazar. Türk dil bilgisi ile ilgili daha ayrıntılı bilgiler içerdiğini sandığımız bu kitap ne yazık ki günümüze ulaşmamıştır.

Nil Aysima/Sevgi Şahin (Ayşe Kemal İnanç İHO)

Türk Diline Katkıları

*Türklük biliminin kurucusu Kaşgarlı Mahmut Dîvânu Lugâti’t-Türk’ü bizlere kazandırdı.

*Türklerin en güzel konuşanı, en açık anlatanı, en iyi eğitim göreni, soyca en köklüsü olmakla övdüğümüz Kâşgarlı Mahmud, Türk topluluklarının yaşadığı bütün şehirleri ve bölgeleri dolaşmıştır.Türkçenin söz varlığı üzerine çok ayrıntılı bilgiye sahip olduğu anlaşılmaktadır.  Döneminin Türk yazı dillerini  ve lehçelerini çok iyi bilmektedir.

*Türk topluluklarından derlediği sözlerin anlamlarına, türlerine, çeşitli özelliklerine vâkıf olmasının yanı sıra Türk dilinin eski söz varlığından da haberdardır.

Ayşe/Sevgi Şahin ( Ayşe Kemal İnanç İHO)

            ALİ ŞİR NEVAİ

Hayatı

*15. yy. da yaşadı. 1441’de günümüz coğrafyasında Kuzeybatı Afganistan topraklarında bulunan Herat’ta doğdu.

* İlk eğitimini babası Siyabbettin verdi. Daha sonraki eğitimine Horasan ve Semerkant’ta devam etti. 

*Ali Şir Nevai’nin ailesi oldukça zengindi. Babası Siyabbettin bir dönem Sebzevar şehrinin valiliğini yapmıştı. 

*Ali Şir Nevai topluma ve insanlığa hizmet etmekten sevinç duyardı. Bu düşünceden hareketle çeşitli vakıflar kurdu. 

*1501 yılında, doğduğu şehir olan Herat’ta vefat etti.

Ayşe /Ecehan Tiryaki (Fevzi Özbey Ortaokulu)