Książki, w których otwarcie każdej strony powołuje do życia ilustracje i czyni je trójwymiarowymi to książki typu pop-up, czyli książki-rozkładanki. Po raz pierwszy określenia tego użył wydawca Blue Ribbon.

Pop-upy, czyli książki-rozkładanki, w których ilustracje ożywają! | Maluszkowe inspiracje

 Książka pop-up - https://pl.qaz.wiki/wiki/Pop-up_book

"Kto się kryje w lesie?"

Pop-upy, czyli książki-rozkładanki, w których ilustracje ożywają! | Maluszkowe inspiracje

Średniowiecze

    Pierwsze książki - rozkładanki powstały w XV wieku. 

    Miały formę harmonijki, na której na poszczególnych kartach spisano listę kochanek  bohatera opery "Don Giovanni". Na każdej karcie książeczki przedstawiono inną postać, i złożono naprzemiennie. Była to książka dla dorosłych. Zastąpiła książkę w formie zwoju.

    W okresie powojennym ten sposób wydawano np. widokówki miast.

    Współcześnie w tej formie wydaje się ulotki czy programy. Książki tego typu mogą być przeznaczone także dla dzieci. Można je wykonać własnoręcznie specjalnie na ich potrzeby. 

pocztówka-leporello - Poznań. Bibljoteka Raczyńskich; Plac Wolności; Zamek... | eBay

XIII - XIV w.

Pojawiają się kolejne ruchome elementy.

Ramon llulla w 1302 r. w rękopisie "Ars Manga" poświęconym  nauce umieścił przyrząd umożliwiający odnalezienie odpowiedzi na różne pytania. 

Składał się on z trzech tarcz różnej wielkości, z wypisanymi literami, których układ (trzy litery) odpowiednio zinterpretowany miał być odpowiedzią na zadane pytanie. 

Rajmund Llull – Wikipedia, wolna encyklopedia

Pierwsze pop up-y dla dzieci

Pierwsze książeczki tego typu adresowane do dzieci pojawiły się w Anglii w XVIII wieku. składały się z dwu kart, które po otwarciu ukazywały otwierane klapki u góry i na dole. Pozwalały na przedstawienie nawet kilkunastu scen.

 Lady Selina Hastings. Sprzedawane przez Rob.t Sayera na Fleet Street, 1766 r.

Podpisano „J. June Sc. ” Talerz: 63 x 70 x 1,27 mm, zaokrąglone rogi. Z tyłu: blisko siebie rozmieszczone, lekko zarysowane linie. Później owijka 192 x 168mm, wydrukowana w sepii, zabrudzona kurzem i wytarta, dziurki w rogach fałd.

Printing plates for watchpapers, c. 1766 – ROGER GASKELL

Książki tunelowe (zwane również książkami peepshow ) składają się z zestawu stron połączonych dwoma złożonymi pasami harmonijki po każdej stronie i oglądanych przez otwór w okładce. Otwory na każdej stronie pozwalają widzowi przejrzeć całą książkę do tyłu, a obrazy na każdej stronie współpracują ze sobą, tworząc przestrzenną scenę wewnątrz. Książka tego typu pochodzi z połowy XVIII wieku i została zainspirowana scenografią teatralną. Tradycyjnie książki te były często tworzone dla upamiętnienia specjalnych wydarzeń lub sprzedawane jako pamiątki po atrakcjach turystycznych. Książka pop-up - https://pl.qaz.wiki/wiki/Pop-up_book

Książka pop-up - Pop-up book - qaz.wiki

Książka tunelu 

Książka pop-up - Pop-up book - qaz.wiki

Strona z wyskakującą częścią książki Thomasa Maltona Starszego Treatise on Perspective (1775) Książka pop-up - https://pl.qaz.wiki/wiki/Pop-up_book

"Pierwszy prawdziwy ruchomy... to właśnie z ich [Dean's] nowe Scenic Books, z których pierwszy najprawdopodobniej pojawił się w 1856 roku, że forma mechanizmu, który rzeczywiście animowane obrazy były oferowane do publicznej wiadomości" (Peter Haining, Movable Books. Ilustrowana historia, 1979). Opierając się na zasadzie peep-show, vooks użył wyciętych figurek i scen wyrównanych jedeno za drugim, aby dać efekt trójwymiarowy, całość obsługiwana przez jedwabną metkę. Były cztery tytuły w serii: Czerwony Kapturek, Aladyn i Robinson Crusoe, Kopciuszek. 

"Kopciuszek" - 8 ręcznie kolorowych płyt litograficznych (każda składa się z 3 oddzielnych scen), resztki oryginalnej niebieskiej wstążki mechanizacyjnej na każdej płycie, reklamy wydawcy na niebieskim papierze jako papieru końcowego, górny zawias pęknięty, płyty obrazkowe wydawcy, duże 8vo, [Dean, c.1856]

Bonhams : CINDERELLA - MOVABLE BOOK Deans New Scenic Books. No 3. Cinderella

9 stron tekstu w języku angielskim, wprowadzenie przez F. E. Weatherly, inne wiersze Clifton Bingham, F. Gray Severne, L. L. Weedon, Hope Myrtown.

Z 5 kolorowymi dwustronicowymi trójwymiarowymi scenami (wyskakujące okienka), z 21 ilustracjami z wierszami (wydrukowane w kolorze brązowym), niektórzy z ilustratorów: Ernest Nister, E. Stuart Hardy, H. Robenson; oryginalny ilustrowany papier na twardych deskach i grzbiecie materiału; wydrukowany w Bawarii, wzorzyste wyklejki bez stron; rozmiar: 10 x 12-5 / 8in (32 cm x 25,5 cm), opublikowane w Nowym Jorku przez firmę E.P. Dutton, który zawarł ekskluzywną umowę z Ernestem Nisterem na dystrybucję i sprzedaż jego książek w Stanach Zjednoczonych; książka jest napięta; kolory wyskakujących okienek są nadal jasne; wszystkie wyskakujące okienka otwierają się w pełni.

Ernest Nister - The Robins At Home pop-up book (vintagepopupbooks.com)

What the Children Like (Pop-Up Book by Ernest Nister) par NISTER, Ernest / F.E. Weatherly: Introduction: Good Hardcover (1897) 1st Edition | DR FINE ARTS (abebooks.fr)

"Bookano"

W 1929 r. Stephen Louis Giraud zaprojektował serię książek dla dzieci. Ukazywały się one jako roczniki i zawierały wiersze, ilustracje i przynajmniej 5 rozkładanek podnoszących się po otwarciu strony. "Żywe modele" można było podziwiać z każdej strony, ponieważ były trójwymiarowe po otwarciu do 180 stopni.

Pinterest

"Daily Express Children's Annual nº1". Editado por S. Louis Giraud, Londres (1929).

"Old Rhymes". Editado por S. Louis Giraud. Londres.