Υπατία

Η Υπατία (370 – 415 μ.Χ.) ήταν Ελληνίδα φιλόσοφος (επικεφαλής της νεοπλατωνικής σχολής στην Αλεξάνδρεια το 400 μ.Χ.), μαθηματικός και αστρονόμος της αρχαιότητας. Είναι η πρώτη γυναίκα μαθηματικός για τη ζωή της οποίας έχουμε επιβεβαιωμένες καταγραφές.  

Επειδή η δράση της θεωρήθηκε επικίνδυνη για την εξάπλωση του Χριστιανισμού, καλλιεργήθηκε αρνητικό κλίμα εναντίον της που οδήγησε στη βίαιη δολοφονία της από τον όχλο ή από ομάδες φανατικών μοναχών.

Η Υπατία δολοφονήθηκε το 415 μ.Χ. και αναφέρεται ως παράδειγμα ανθρώπου που μαρτύρησε για όσα πίστευε, μια «μάρτυρας της φιλοσοφίας».

Ένας πολύ μεγάλος, σκουρόχρωμος αστεροειδής της Κύριας Ζώνης Αστεροειδών που ανακαλύφθηκε το 1884 από τον Γερμανορώσο αστρονόμο Βίκτορ Κνόρρε, ονομάστηκε «Αστεροειδής 238 Υπατία» προς τιμήν της ιστορικής αυτής μορφής.

Η ζωή και το έργο της Υπατίας

Ήταν κόρη του μαθηματικού και αστρονόμου Θέωνα, ο οποίος ήθελε η κόρη του να γίνει «τέλειος άνθρωπος». Για αυτό τη δίδαξε μαθηματικά, φιλοσοφία και αστρονομία, την εκπαίδευσε στην τέχνη της ρητορικής, και την έφερε σε επαφή με την κλασσική λογοτεχνία.

Για να διατηρήσει τη φυσική της κατάσταση, της είχε σχεδιάσει ένα καθημερινό πρόγραμμα σωματικής άσκησης που περιελάμβανε τρέξιμο, πεζοπορία, ιππασία, κωπηλασία και κολύμβηση. Για να ολοκληρώσει τις σπουδές της, την έστειλε στην Αθήνα και στην Ιταλία.

Επιστρέφοντας στην Αλεξάνδρεια, η Υπατία τέθηκε επικεφαλής της εκεί σχολής των Νεοπλατωνιστών (400 μ.Χ.), δίδαξε φιλοσοφία και μαθηματικά και αποτέλεσε πόλο έλξης για τους διανοούμενους της εποχής. Δυστυχώς, κανένα από τα έργα της δε σώζεται.

Αποδείξεις για τη ζωή και το έργο της Υπατίας βρίσκονται σε διάφορα ιστορικά κείμενα, όπως για παράδειγμα στα έργα του εκκλησιαστικού ιστορικού Σωκράτη του Σχολαστικού ή Σωκράτη της Κωνσταντινούπολης (Socrates Scholasticus, Socrates of Constantinople), στην αλληλογραφία που διατηρούσε με τον Συνέσιο (Επίσκοπος Κυρήνης), στο ελληνικό (βυζαντινό) λεξικό (ή βυζαντινή εγκυκλοπαίδεια) Σούδα ή Σουίδα που γράφτηκε τον 10ο αιώνα καθώς και σε αναφορές του Δαμάσκιου (νεοπλατωνικός φιλόσοφος).

Η μαθηματικός

Σύμφωνα με το λεξικό Σούδα ή Σουίδα, η Υπατία έγραψε

σχόλια στα «Αριθμητικά» του Διόφαντου του Αλεξανδρέως (επίλυση αλγεβρικών εξισώσεων) και στα «Κωνικά» του Απολλώνιου του Περγαίου (θεωρία των κωνικών τομών).

Οι περισσότεροι επιστήμονες σήμερα αναγνωρίζουν ότι η Υπατία ήταν μία από τους κορυφαίους μαθηματικούς της εποχής της θεωρώντας ότι απαιτούνται ιδιαίτερες μαθηματικές ικανότητες για να σχολιάσει κανείς τα αλγεβρικά έργα του Διόφαντου και τους κώνους του Απολλώνιου που